อาจารย์ชัชวาลย์ เถลิงนวชาติ ผู้เชี่ยวชาญด้าน AI กับงานสื่อ บรรยายหัวข้อ “พลัง AI พลังแห่งการพัฒนาสื่อยุคใหม่” ภายในโครงการนักข่าวสายฟ้าน้อยสัญจร รุ่นพิเศษ 21/1 จังหวัดชายแดนใต้ ประจำปี 2569 ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 8–10 สิงหาคม ที่โรงแรมหาดแก้วรีสอร์ท อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา โดยโดยมีนักศึกษาจากสี่จังหวัดชายแดนภาคใต้เข้าร่วมอบรมมากถึง 60 คน

โดยถ่ายทอดความรู้ให้เยาวชนเข้าใจการนำ AI มาประยุกต์ใช้กับกระบวนการผลิตข่าว ตั้งแต่การเขียน Prompt หรือคำสั่งให้ AI ช่วยค้นหาและรวบรวมข้อมูล วางแผนประเด็นข่าว ถอดเสียงและสรุปบทสัมภาษณ์ เขียนสคริปต์ ตลอดจนสร้างกราฟิก อินโฟกราฟิก ภาพ เสียง และวิดีโอ เพื่อช่วยลดขั้นตอนและเพิ่มความรวดเร็วในการทำงาน

อาจารย์ชัชวาลย์ ระบุว่า กระบวนการทำข่าวในปัจจุบันสามารถนำ AI เข้ามาช่วย ตั้งแต่ค้นหาข่าว ตรวจสอบข้อเท็จจริง รวบรวมและสรุปข้อมูล เขียนข่าว สร้างภาพ เสียง วิดีโอและอินโฟกราฟิก ไปจนถึงการเผยแพร่ ปรับคอนเทนต์ให้เหมาะกับแต่ละแพลตฟอร์ม และวิเคราะห์ผลตอบรับ

พร้อมแนะนำว่า เครื่องมือ AI แต่ละประเภทมีจุดเด่นแตกต่างกัน นักข่าวจึงต้องเลือกใช้ให้เหมาะกับงาน เช่น การค้นคว้าข้อมูลเชิงวิชาการควรเลือกเครื่องมือที่สามารถแสดงแหล่งอ้างอิงได้ ขณะที่ข่าวแบบเรียลไทม์ ต้องให้ความสำคัญกับความรวดเร็วควบคู่กับการตรวจสอบแหล่งที่มา

โดยเฉพาะในยุคที่ AI สามารถสร้างภาพ เสียง หรือวิดีโอเสมือนจริงได้มากขึ้น นักข่าวต้องระมัดระวัง “ข่าวปลอม” และไม่ควรเชื่อข้อมูลที่ AI สร้างขึ้นทันที แต่ต้องตรวจสอบกับแหล่งข้อมูลต้นทางและหลักฐานอื่นประกอบก่อนนำเสนอทุกครั้ง

อาจารย์ชัชวาลย์ ยังย้ำว่า แม้ AI จะช่วยให้งานข่าวเร็วและสะดวกขึ้น แต่สิ่งที่ AI ไม่สามารถทดแทนนักข่าวได้ คือ “การลงพื้นที่จริง” เพราะ AI ไม่สามารถเดินทางไปเห็นเหตุการณ์ สัมภาษณ์แหล่งข่าว หรือรับรู้บริบทและความรู้สึกของผู้คนในพื้นที่ได้เหมือนมนุษย์

ที่สำคัญ AI ไม่มีจริยธรรมและวิจารณญาณในตัวเอง แต่ทำงานตามข้อมูลและคำสั่งที่ได้รับ ดังนั้น ผู้ใช้งาน โดยเฉพาะนักข่าว จึงต้องเป็นผู้กำกับ ตรวจสอบความถูกต้อง และรับผิดชอบต่อเนื้อหาก่อนเผยแพร่

การเรียนรู้ AI จึงไม่ใช่เพียงการใช้เทคโนโลยีให้เป็น แต่ต้องรู้เท่าทันข้อจำกัด ใช้เป็น “เครื่องมือช่วยงาน” ควบคู่กับทักษะการลงพื้นที่ การตรวจสอบข้อเท็จจริง และจริยธรรมวิชาชีพ ซึ่งยังคงเป็นหัวใจสำคัญของการทำข่าวในยุคดิจิทัล